Er is een waarheid die ik in mijn internationale loopbaan opvallend vaak heb moeten verdedigen: winst maak je niet alleen aan de verkoopkant. Soms maak je haar gemakkelijker aan de inkoopkant.
Dat klinkt voor sommige commerciële mensen bijna als vloeken in de kerk. Zonder verkoop geen omzet. Zonder omzet geen bedrijf. Helemaal waar. Maar wie alleen naar omzet kijkt, ziet maar de helft van het verhaal. Uiteindelijk is winst nog steeds wat er overblijft nadat de kosten eraf zijn. En juist aan die kostenkant laten veel bedrijven verrassend veel liggen.
Ik heb jarenlang zowel aan de inkoop- als aan de verkoopkant gewerkt. Daardoor ben ik steeds minder gaan geloven in de klassieke tegenstelling tussen verkopers en inkopers. De een probeert niet te winnen van de ander. Als het goed is, proberen ze samen tot een overeenkomst te komen die voor beide partijen waarde heeft en ook morgen nog houdbaar is.

Omzet is mooi. Marge is mooier.
Stel dat je €10.000 structureel kunt besparen op een inkoopcategorie zonder dat kwaliteit, levering of klantwaarde verslechtert. Die €10.000 werkt vrijwel rechtstreeks door in je resultaat.
Wil je diezelfde €10.000 extra resultaat via verkoop realiseren, dan heb je doorgaans méér dan €10.000 extra omzet nodig. Hoeveel precies hangt af van je marge. Bij een contributiemarge van 50 procent heb je bijvoorbeeld ongeveer €20.000 extra omzet nodig om €10.000 extra bijdrage te realiseren. Bij een marge van 25 procent is dat zelfs ongeveer €40.000.
Daarom vind ik het zo merkwaardig dat kosten en inkoop in veel organisaties nog steeds minder glamour krijgen dan verkoop. Een nieuwe klant wordt gevierd. Een goed onderhandelde leveranciersovereenkomst verdwijnt vaak stilletjes in een spreadsheet.
Toch kan die laatste financieel minstens zo interessant zijn.
Goede inkoop begint niet met afdingen
Daar zit wel een belangrijke nuance. Kosten verlagen betekent niet: iedere leverancier uitknijpen tot er niets meer over is dan een lage prijs en een slechte relatie.
Ik ben groot voorstander van vier eenvoudige vragen vóór een aankoop:
Hebben we dit werkelijk nodig?
Hebben we er financieel ruimte voor?
Zijn er betere alternatieven?
Hebben we de beste totale overeenkomst onderhandeld?
Die laatste vraag gaat veel verder dan prijs. Wat zijn de betalingsvoorwaarden? Hoe betrouwbaar is de levering? Welke service zit erbij? Wat kost vertraging? Hoe afhankelijk worden we? Wat gebeurt er als volumes stijgen of juist dalen? Hoeveel tijd kost deze leverancier intern?
De goedkoopste leverancier kan uiteindelijk een van je duurste worden.
Dat heb ik in de praktijk vaak genoeg gezien.
Verkopen en inkopen lijken verrassend veel op elkaar
In multinationals zag ik regelmatig dat sales als de commerciële voorhoede werd beschouwd en procurement vooral als kostenfunctie. Daar had ik destijds al moeite mee. Nadat ik later ook veel dichter tegen sales aan werkte, werd mijn overtuiging alleen maar sterker.
Een goede verkoper en een goede inkoper doen namelijk voor een belangrijk deel hetzelfde. Ze onderzoeken belangen, stellen vragen, luisteren, zoeken alternatieven, bouwen vertrouwen op, bewaken grenzen en proberen tot een overeenkomst te komen waar beide partijen achter kunnen staan.
Het verschil zit vooral in de plek waar ze aan tafel zitten.
Een slechte verkoper duwt richting JA. Een slechte inkoper duwt richting korting. In beide gevallen kan de korte termijn er fantastisch uitzien, terwijl je ondertussen de relatie beschadigt.
Een goede overeenkomst voelt aan beide kanten verdedigbaar.
Hier komt de Verbindende Code ineens heel dichtbij
Onderhandelen is uiteindelijk communicatie onder spanning. Er staat iets op het spel: geld, tijd, risico, reputatie, continuïteit of simpelweg de vraag wie er straks met welk gevoel van tafel opstaat.
Daarom kijk ik ook in onderhandelingen naar Visie, Vertrouwen, Structuur en Actie. Visie vraagt wat beide partijen werkelijk proberen te bereiken. Vertrouwen gaat over de relatie, intentie en de vraag of je gelooft dat afspraken straks ook worden nagekomen. Structuur maakt concreet hoe de overeenkomst werkt: prijs, voorwaarden, verantwoordelijkheden, momenten en uitzonderingen. Actie vraagt uiteindelijk om duidelijkheid: gaan we dit doen of niet?
Als één van die vier ontbreekt, wordt onderhandelen onnodig lastig. Je kunt een prachtige prijs overeenkomen zonder Vertrouwen en later alsnog ruzie krijgen over iedere afwijking. Je kunt een fantastische relatie hebben zonder Structuur en maanden later ontdekken dat beide partijen iets anders onder “afgesproken” verstonden. Je kunt eindeloos praten over Visie zonder dat iemand ooit een besluit neemt.
En je kunt ook zó snel op Actie zitten dat je pas na ondertekening ontdekt wat je eigenlijk hebt gekocht.
De beste besparing is soms iets helemaal niet kopen
Die les gebruik ik niet alleen zakelijk. Ik pas haar ook privé toe.
De eerste besparing zit vaak niet in beter onderhandelen, maar in de vraag of je iets überhaupt nodig hebt. Dat geldt voor softwareabonnementen, adviseurs, auto's, kantoorruimte en ongeveer zeventien tools die allemaal beloven je productiviteit spectaculair te verhogen.
Niet uitgeven is soms buitengewoon winstgevend.
Daar zit voor mij ook een relatie met keuzevrijheid. Hoe lager je structurele kosten, hoe minder omzet je móét maken voordat je überhaupt kunt kiezen. Je hoeft niet iedere opdracht aan te nemen, niet ieder kwartaal groter te worden en niet voortdurend achter omzet aan te rennen om een kostenstructuur overeind te houden die je ooit zelf hebt gebouwd.
Dat betekent niet dat kosten altijd zo laag mogelijk moeten zijn. Investeren kan juist noodzakelijk zijn om te groeien. Maar dan wil ik wel weten waaróm ik investeer en welke waarde ik ervoor terug verwacht.
Zuinigheid zonder Visie kan net zo schadelijk zijn als groei zonder rem.
De betere vraag is niet: waar kan ik snijden?
Als ik tegenwoordig naar een onderneming kijk, vraag ik dus niet automatisch: waar kunnen de kosten omlaag?
Ik wil eerst weten waar waarde ontstaat.
Sommige kosten zijn essentieel. Sommige mogen omhoog omdat ze klantwaarde, kwaliteit of schaalbaarheid vergroten. Andere bestaan vooral omdat niemand al drie jaar heeft gevraagd waarom die factuur eigenlijk iedere maand binnenkomt.
Daar ligt vaak onverwachte ruimte.
En precies daarom vind ik de klassieke vraag “wat is belangrijker, verkopen of inkopen?” eigenlijk steeds minder interessant. Je hebt beide nodig. De echte vraag is of je aan beide kanten even volwassen naar waarde kijkt.
Niet alleen: hoeveel omzet kunnen we binnenhalen?
Maar ook: hoeveel van die omzet weten we uiteindelijk om te zetten in gezonde winst, keuzevrijheid en een bedrijf dat niet voortdurend harder hoeft te rennen om zijn eigen kostenstructuur te voeden?
Waar lekt bij jou waarde weg?
Misschien zit jouw grootste winstkans niet in nóg meer verkopen, maar in betere keuzes over wat je koopt, hoe je onderhandelt en welke afspraken je accepteert.
Loop je tegen drie concrete uitdagingen aan rond klanten, leveranciers, marges, onderhandelingen of groei? Neem ze mee in een kennismakingsgesprek. We kijken samen waar waarde verloren gaat en waar Visie, Vertrouwen, Structuur of Actie ontbreekt.
Wil je eerst ontdekken welke taal jij zelf van nature het gemakkelijkst spreekt in gesprekken en onderhandelingen? Doe dan de Verbindende Code Quiz.