← Terug naar de kennisbank

Kennisbank · Verbindend Zakendoen

Genietwerken: goed leiderschap begint bij hoe je met jezelf omgaat

Ik heb een tijd gedacht dat genietwerken vooral betekende dat je je laptop op een plek met betere koffie en meer zon openklapt. Voor de goede orde: dat helpt. Maar het is niet de kern. Genietwerken gaat voor mij inmiddels veel minder over wáár je werkt en veel meer over de vraag of je nog voelt dat je een keuze hebt. Of je werk doet omdat het klopt, of omdat je ooit ergens aan begonnen bent en onderweg vergeten bent opnieuw te kijken.

Ik heb een tijd gedacht dat genietwerken vooral betekende dat je je laptop op een plek met betere koffie en meer zon openklapt. Voor de goede orde: dat helpt. Maar het is niet de kern. Genietwerken gaat voor mij inmiddels veel minder over wáár je werkt en veel meer over de vraag of je nog voelt dat je een keuze hebt. Of je werk doet omdat het klopt, of omdat je ooit ergens aan begonnen bent en onderweg vergeten bent opnieuw te kijken.

Dat klinkt eenvoudig. Tot je jezelf eerlijk moet antwoorden.

Vrouw neemt bewust rust naast haar gesloten laptop

De mensen die mochten blijven

Jaren geleden gaf ik in Zwitserland een workshop aan een afdeling die zou worden opgeheven. Een deel van de medewerkers zou na twintig of dertig jaar zijn baan verliezen. Een aantal anderen mocht blijven. Op papier was onmiddellijk duidelijk wie er geluk had.

Tot we erover gingen praten. Want sommige mensen die mochten blijven, ontdekten dat ze dat eigenlijk helemaal niet wilden. Ze hadden hun werk al jaren niet ervaren als iets waar ze plezier, betekenis of energie uit haalden. Alleen was vertrekken nooit echt een vraag geweest. Tot iemand anders de keuze voor hen dreigde te maken.

Dat moment is me bijgebleven. Want wie was hier nu eigenlijk beter af? Degene die weg moest en opnieuw moest kiezen? Of degene die mocht blijven in iets waarvan hij diep vanbinnen allang wist dat het niet meer paste? We zijn vaak heel goed in beoordelen wat veilig, verstandig of succesvol lijkt. Veel minder vaak stellen we onszelf de lastiger vraag: wil ik dit eigenlijk nog?

Je kunt uitstekend functioneren in een leven dat niet meer bij je past

Dat is misschien wel het verraderlijke. Er hoeft helemaal niets spectaculair mis te zijn. Je kunt goed zijn in je werk, een mooi inkomen hebben, gewaardeerd worden en je afspraken nakomen. Je kunt zelfs een agenda hebben waar menig productiviteitsgoeroe ontroerd van zou raken. En ondertussen steeds verder verwijderd raken van de vraag of jij nog degene bent die kiest.

Voor mij zit daar persoonlijk leiderschap. Niet alleen in doelen stellen, discipline tonen en verantwoordelijkheid nemen, maar ook in regelmatig durven onderzoeken of datgene waarvoor je zo gedisciplineerd verantwoordelijkheid neemt nog wel van jou is.

Genietwerken betekent voor mij daarom niet dat alles leuk moet zijn. Sommige dingen zijn gewoon corvee met een factuurnummer. Het betekent wel dat ik mijn keuzevrijheid serieus neem.

Keuzevrijheid is geen luxe

Daar blijkt overigens meer achter te zitten dan mijn persoonlijke voorkeur. Binnen de Self-Determination Theory wordt autonomie gezien als een van de fundamentele psychologische behoeften, naast competentie en verbondenheid. Onderzoek naar werk laat zien dat het ervaren van autonomie samenhangt met motivatie, welzijn en functioneren.

Dat betekent natuurlijk niet dat iedereen onmiddellijk zijn baan moet opzeggen, naar Spanje moet vertrekken en bij zonsondergang zijn laptop ritueel in zee moet gooien. Autonomie gaat niet over altijd doen waar je zin in hebt. Het gaat over ervaren dat je invloed hebt op wat je doet en waarom je het doet.

Ook herstel hoort daarbij. Afstand kunnen nemen, ontspannen en werkelijk loskomen van werk zijn belangrijk voor duurzaam functioneren. Voor mij kreeg dat jaren geleden een eigen woord: ge-niet-werken.

Genietwerken én ge-niet-werken

Toen Hans en ik een deel van het jaar tussen Nederland en Spanje leefden, merkte ik hoe anders ik naar mijn dagen begon te kijken. Niet alleen: wat staat er vandaag in mijn agenda? Maar ook: wil ik dit vandaag doen? Moet ik dit zelf doen? Kan het anders? En soms zelfs: moet het eigenlijk überhaupt?

In Spanje werkte ik een tijd in het weekend in restaurant La Maroma. Op papier paste dat misschien niet bepaald in een zorgvuldig uitgestippelde carrièrelijn. In werkelijkheid vond ik het heerlijk. Ik ontmoette mensen, leerde ongemerkt beter Spaans en stond midden in het leven in plaats van er een strategie voor te schrijven.

Daar begon ik iets te begrijpen wat ik later steeds belangrijker ben gaan vinden: werk hoeft niet alleen te passen bij wat je kúnt. Het mag ook passen bij hoe je wilt leven.

De moeilijkste gesprekken voer je soms met jezelf

Daar raakt genietwerken voor mij inmiddels rechtstreeks aan de Verbindende Code. Want vóór je werkelijk verbinding kunt maken met anderen, helpt het nogal als je jezelf nog kunt verstaan.

Ik kijk daarbij naar vier verschillende behoeften. Visie vraagt: waarom doe ik wat ik doe en past het nog bij het grotere geheel dat ik voor mijn leven en werk voor ogen heb? Vertrouwen vraagt of wat ik doe nog kloppend voelt en welke waarden ik erin terug wil zien. Structuur kijkt naar de manier waarop ik mijn werk heb ingericht: geeft die inrichting me vrijheid en helderheid, of heb ik zelf een systeem gebouwd waar ik inmiddels in gevangenzit? Actie vraagt uiteindelijk wat dit vandaag van mij vraagt: doorgaan, stoppen, veranderen, uitbesteden of uitspreken.

Geen van die vier is belangrijker dan de andere. Alleen Visie zonder Actie levert een prachtig leven op dat voornamelijk in je hoofd bestaat. Alleen Actie zonder Vertrouwen kan je bijzonder efficiënt de verkeerde kant op sturen. En Structuur is geweldig, tot het bouwwerk belangrijker wordt dan degene voor wie het ooit bedoeld was.

Maak van keuzevrijheid een project

Er zijn periodes waarin je veel minder te kiezen hebt dan je zou willen. Geld moet verdiend worden. Er zijn mensen voor wie je verantwoordelijkheid draagt. Een bedrijf vraagt iets van je. Het leven heeft bovendien de irritante gewoonte zich niet altijd aan onze planning te houden.

Genietwerken betekent voor mij daarom niet dat je op ieder moment volledige vrijheid moet hebben. Wel dat je blijft zien waar die vrijheid verdwenen is. En als iets structureel niet meer klopt, kun je daar een project van maken.

Vraag jezelf eens af wat je nog doet omdat je het ooit zo hebt besloten. Waar krijg je energie van en wat kost structureel meer dan het oplevert? Welke verplichtingen zijn werkelijk verplicht en welke heb je zelf tot wet verheven? Waar zou je opnieuw voor kiezen als je vandaag opnieuw mocht beginnen? En misschien de belangrijkste: welke kleine verandering geeft je iets van je keuzevrijheid terug?

Dat kan een grote loopbaanbeslissing zijn. Het kan ook gewoon betekenen dat je op dinsdagochtend gaat wandelen omdat de zon schijnt en je werk woensdag óók nog buitengewoon bereid blijkt op je te wachten.

Goed leiderschap begint dichterbij dan we denken

We praten over leiderschap vaak in relatie tot anderen. Mensen meekrijgen, richting geven, vertrouwen creëren, besluiten nemen. Maar er zit een gesprek vóór: het gesprek waarin je jezelf nog durft te vragen of je eigenlijk dezelfde kant op wilt als waar je zo hard naartoe aan het lopen bent.

Voor mij is dát genietwerken. Niet voortdurend genieten van werk, maar wakker blijven in de keuzes die je maakt over werk, leven, tijd, geld, energie en de mensen met wie je die tijd doorbrengt. Soms betekent dat werken. Soms betekent het ge-niet-werken. En volwassen genoeg worden om het verschil te voelen.

Welke taal spreek jij met jezelf?

De manier waarop jij keuzes maakt, zegt veel over wat jij nodig hebt om ergens vertrouwen in te krijgen en in beweging te komen. Zoek je eerst betekenis en het grotere geheel? Vertrouwen en gevoel? Structuur en zekerheid? Of wil je vooral weten wat je nu kunt doen?

Met de Verbindende Code Quiz ontdek je welke taal bij jou van nature het sterkst aanwezig is en wat dat betekent voor de manier waarop je communiceert en besluit.

Loop je ondertussen tegen iets concreets aan in je werk of relaties? Neem dan je drie belangrijkste uitdagingen mee in een kennismakingsgesprek. We kijken samen waar het werkelijk schuurt en wat daar mogelijk onder ligt.