Mijn moeder zei vroeger met enige trots: “Jacqueline? Oh, zij redt zich wel.” Waarschijnlijk bedoelde ze precies wat er stond: vertrouwen. Mijn dochter kan dit. Die vindt haar weg wel. Alleen hoorde het kleine meisje in mij er destijds iets anders in. Als ik me toch wel red, hoef ik blijkbaar ook niet geholpen te worden. Dus werd mezelf redden iets waar ik buitengewoon goed in werd.
Dat vermogen heeft me veel gebracht. Ik kon besluiten nemen, verantwoordelijkheid dragen en onder druk blijven functioneren. In mijn werk was onafhankelijkheid bepaald geen nadeel. Ik bewoog me internationaal tussen inkoop, sales, supply chain en directies en leerde al vroeg dat je soms gewoon moet beslissen terwijl nog lang niet iedereen klaar is met praten. Het pantser van de ervaren professional zat me dus behoorlijk goed. Het probleem met een goed pantser is alleen dat je op een gegeven moment vergeet dat je het draagt.

Een compliment dat langzaam een opdracht werd
Jarenlang zag ik “ik red me wel” vooral als kracht. En dat ís het ook. Zelfstandigheid, veerkracht en verantwoordelijkheid zijn eigenschappen waar ik nog steeds blij mee ben. Alleen was er ongemerkt iets bij gekomen: hulp ontvangen werd moeilijker dan hulp geven. Kwetsbaarheid voelde al snel als iets wat eerst netjes opgelost moest worden voordat het aan de buitenwereld mocht worden getoond.
Op een bepaald moment zei Delphine Ghekiere iets tegen me wat me verraste. Ze had van anderen gehoord dat ik een behoorlijk harde tante zou zijn en herkende dat beeld helemaal niet in de vrouw die zij tegenover zich had. Dat bleef hangen. Niet omdat de buitenwereld mij verkeerd zag, maar omdat ik me begon af te vragen welk deel van mij ik blijkbaar zo consequent liet zien dat mensen tot die conclusie kwamen.
Dat was ongemakkelijker dan simpelweg zeggen dat anderen me niet begrepen. Want als mensen steeds hetzelfde beeld van je krijgen, heb je daar zelf mogelijk ook iets in te onderzoeken.
Jezelf redden en jezelf kennen zijn twee verschillende dingen
Verbinding met jezelf betekent voor mij inmiddels niet dat je eindeloos in jezelf moet gaan graven. Ik geloof ook niet dat ieder patroon uit je jeugd eerst uitvoerig uitgepakt moet worden voordat je dinsdag om tien uur een fatsoenlijk besluit kunt nemen. Soms is een gewoonte gewoon een gewoonte en een slechte dag gewoon een slechte dag.
Maar er zit wel verschil tussen kunnen functioneren en weten wat je nodig hebt. Ik heb in mijn leven beide kanten behoorlijk leren kennen. Er waren periodes met veel geld en veel minder geld, grote huizen en veel eenvoudiger wonen, gezondheid en fysieke beperkingen, vrijheid en agenda’s die vooral door anderen werden bepaald. Ik heb veel gereisd en periodes gekend waarin mijn wereld juist klein werd. Ik heb me sterk gevoeld en momenten gekend waarop ik helemaal niet wist hoe het verder moest.
Juist daardoor ben ik anders naar kracht gaan kijken. Kracht is voor mij niet meer dat niemand hoeft te merken dat je iets nodig hebt. Kracht kan ook betekenen dat je het wél merkt, het onder woorden brengt en iemand de kans geeft er voor je te zijn.
Onderzoek naar zelfcompassie ondersteunt iets wat ik zelf pas veel later ben gaan begrijpen: vriendelijk en eerlijk met jezelf omgaan is niet hetzelfde als jezelf ontzien of minder ambitieus worden. Een brede wetenschappelijke review beschrijft juist verbanden met veerkracht en welzijn en laat zien dat zelfcompassie niet simpelweg zwakte of zelfmedelijden is. (Self-Compassion)
De Verbindende Code begint niet bij de ander
Ik gebruik de Verbindende Code veel om zichtbaar te maken waarom communicatie tussen mensen wel of niet landt. Maar hoe langer ik ermee werk, hoe duidelijker ik zie dat dezelfde vier behoeften ook in de relatie met jezelf spelen.
Visie vraagt of het leven dat je leidt nog past bij wat jij werkelijk belangrijk vindt. Niet bij het plaatje dat ooit succesvol leek, maar bij de richting die nu klopt. Vertrouwen vraagt of je jezelf serieus neemt wanneer iets schuurt, verdriet doet of juist verlangen oproept. Structuur brengt realiteit en houvast: wat zijn de feiten, welke afspraken maak je met jezelf en wat heb je praktisch nodig? Actie vraagt vervolgens of je ook iets doet met wat je inmiddels weet.
Ik was lange tijd bijzonder bedreven in die laatste twee. Organiseren en handelen kon ik prima. Alleen kun je met veel Structuur en Actie ook jarenlang heel effectief een leven organiseren waarin andere behoeften nauwelijks aan bod komen.
Dat is misschien een van de verraderlijkste kanten van competent zijn: omdat je iets kúnt dragen, gaat bijna niemand vragen of je het nog wílt dragen. Soms jijzelf ook niet.
Verbinding vraagt dat niet alles opgelost hoeft te zijn
Mijn beeld van onafhankelijkheid is daardoor veranderd. Ik wil nog steeds op eigen benen kunnen staan. Keuzevrijheid is voor mij belangrijk. Maar onafhankelijkheid hoeft niet te betekenen dat niemand dichtbij mag komen voordat ik alles weer keurig op orde heb.
Dat vraagt iets anders van mij dan vroeger. Hulp kunnen ontvangen. Zeggen dat ik iets niet weet. Iemand laten meedenken zonder meteen zelf het eindantwoord te produceren. Een ander iets voor mij laten dragen zonder daar onmiddellijk een tegenprestatie tegenover te zetten. Voor iemand die jarenlang hoorde én uitdroeg “Jacqueline redt zich wel” is dat soms verrassend hoogwaardig huiswerk.
En misschien is dat wel de paradox. Hoe beter je verbonden bent met jezelf, hoe minder je hoeft te bewijzen dat je niemand nodig hebt. Je eigen stevigheid verdwijnt niet wanneer je een ander toelaat. Ze krijgt juist meer ruimte, omdat niet al je energie meer nodig is om haar voortdurend te demonstreren.
“Ik red me wel” mag een keuze worden
Ik zou die zin van mijn moeder daarom niet meer willen wegdoen. Ik hoor hem alleen anders.
Ja, ik red me wel. Ik weet inmiddels dat ik veel aankan, moeilijke besluiten kan nemen en na tegenslag opnieuw kan beginnen. Daar hoef ik niets vanaf te doen. Maar ik wil niet meer dat “ik red me wel” automatisch betekent: laat mij maar, ik doe het zelf.
Ik heb liever keuze.
Soms wil ik mezelf redden. Soms wil ik geholpen worden. Soms wil ik sterk zijn en soms wil ik gewoon kunnen zeggen dat iets me raakt zonder dat er aan het einde van die zin meteen een actieplan hoeft te staan.
Misschien is dát voor mij verbinding met jezelf: niet één versie van jezelf perfectioneren, maar steeds beter horen wat er werkelijk in je leeft en daar niet onmiddellijk overheen walsen met degene die zo goed heeft leren functioneren.
Welke taal spreek jij met jezelf?
Hoe je met jezelf communiceert, beïnvloedt ook hoe je met anderen communiceert. Misschien zoek jij vanzelf naar Visie, Vertrouwen, Structuur of Actie en heb je een andere behoefte jarenlang wat minder ruimte gegeven.
Met de Verbindende Code Quiz ontdek je welke taal bij jou van nature sterk aanwezig is en wat dat betekent voor de manier waarop je kijkt, communiceert en keuzes maakt.
Merk je dat dezelfde patronen ondertussen terugkomen in je werk, relaties of onderneming? Neem dan je drie belangrijkste uitdagingen mee in een kennismakingsgesprek. We kijken samen waar je communicatie al helpt en waar je jezelf of een ander mogelijk onbedoeld uit het gesprek houdt.