← Terug naar de kennisbank

Kennisbank · Verbindend Zakendoen

Een sterk team ontstaat niet doordat iedereen hetzelfde denkt

“Teamwork makes the dream work.” Het is zo’n zin die inmiddels op ongeveer iedere vergadermok heeft gestaan. En natuurlijk zit er een waarheid in. Wie ooit heeft gewerkt in een team waarin mensen elkaar werkelijk versterken, weet hoeveel plezier, snelheid en resultaat dat kan opleveren. Wie ooit in het tegenovergestelde heeft gewerkt, weet trouwens ook hoeveel tijd je met een groep intelligente mensen kunt besteden aan precies helemaal niets.

“Teamwork makes the dream work.” Het is zo’n zin die inmiddels op ongeveer iedere vergadermok heeft gestaan. En natuurlijk zit er een waarheid in. Wie ooit heeft gewerkt in een team waarin mensen elkaar werkelijk versterken, weet hoeveel plezier, snelheid en resultaat dat kan opleveren. Wie ooit in het tegenovergestelde heeft gewerkt, weet trouwens ook hoeveel tijd je met een groep intelligente mensen kunt besteden aan precies helemaal niets.

Zelf heb ik vooral gewerkt in internationaal en decentraal georganiseerde bedrijven. Op een bepaald moment gaf ik functioneel leiding aan ongeveer zeventig inkopers en later, bij een andere multinational, aan zo’n zeventig verkopers in vijfentwintig landen. Zij rapporteerden formeel aan hun eigen directeur in hun land. Ik kon dus niet simpelweg zeggen: “Zo gaan we het doen”, en verwachten dat iedereen enthousiast in de pas liep. Misschien was dat achteraf wel een van de beste lessen in leiderschap die ik kon krijgen.

Je kunt mensen niet naar samenwerking commanderen

In een matrixorganisatie hebben mensen lokale prioriteiten, eigen klanten, eigen directeuren en soms doelstellingen die botsen met wat jij als groep probeert te bereiken. Je kunt dan harder duwen, maar je kunt er ook voor zorgen dat mensen begrijpen waarom samenwerking voor henzelf én voor het geheel waardevol is. Dat laatste bleek in mijn ervaring veel krachtiger.

Ik wist dat het werkte wanneer lokale directeuren mij begonnen te bedanken voor wat hun eigen mensen vanuit het internationale team terugbrachten naar hun vestiging. Het groepsbelang was toen geen hoofdkantoording meer dat van bovenaf werd opgelegd. Mensen zagen hoe hun bijdrage lokaal én internationaal resultaat opleverde. Met zulke teams realiseerden we onder andere een structurele verlaging van ongeveer 25 procent van de groepsinkoopkosten in drie jaar en, in een andere context, een verdubbeling van de groepsomzet in één jaar. Mooie cijfers, maar waar ik vooral trots op ben, is dat ze ontstonden zonder dat iedereen hetzelfde hoefde te worden.

Team brengt verschillende perspectieven samen

Een gezamenlijk doel is iets anders dan dezelfde mening

Daar gaat het volgens mij vaak mis wanneer organisaties over sterke teams spreken. We zoeken harmonie. Iedereen moet “aligned” zijn, dezelfde taal spreken en enthousiast achter hetzelfde doel staan. Vervolgens zijn we verbaasd wanneer mensen in de praktijk toch verschillende ideeën, belangen en werkstijlen hebben. Dat is geen defect in het team. Dat ís het team.

Een goed gezamenlijk doel maakt die verschillen niet ongedaan. Het zorgt ervoor dat mensen weten waarvoor ze bereid zijn verschillen te overbruggen. Waarom werken we samen? Wat moeten we gezamenlijk realiseren wat ieder land, iedere afdeling of ieder individu afzonderlijk niet kan bereiken? Zonder zo’n gezamenlijk beeld blijft samenwerken al snel hangen in agenda’s, updates en actiepunten. Iedereen is druk, maar niemand weet precies waar de beweging naartoe gaat.

Vrijheid werkt alleen met duidelijkheid

Een tweede les die ik daaruit meenam: autonomie zonder duidelijkheid is geen vrijheid maar verwarring. Mensen moeten weten waar zij verantwoordelijk voor zijn, welk resultaat van hen wordt verwacht en waar hun beslisruimte begint. Dat hoeft niet te betekenen dat iedere taak tot drie cijfers achter de komma wordt vastgelegd. Integendeel. Ik heb juist graag gewerkt met mensen die zelfstandig konden handelen.

In internationale organisaties wordt dat nog belangrijker. Wat in Nederland vanzelfsprekend lijkt, kan elders heel anders worden geïnterpreteerd. De ene collega wil eerst begrijpen waarom een verandering nodig is. Een ander wil weten wie precies welke stap zet. Weer een ander vraagt zich vooral af wat het betekent voor de lokale relaties, terwijl iemand anders na tien minuten overleg gewoon wil beginnen. Daar komt voor mij inmiddels de Verbindende Code heel logisch om de hoek kijken.

Sterke samenwerking spreekt meer dan één taal

Een team heeft Visie nodig: waar gaan we naartoe en waarom doen we dit samen? Het heeft Vertrouwen nodig: kunnen we ons uitspreken, afspraken op elkaar bouwen en ervan uitgaan dat verschillende belangen serieus worden genomen? Structuur zorgt ervoor dat samenwerken geen goedbedoelde chaos wordt. Wie beslist, hoe delen we informatie en wanneer stemmen we af? Actie zorgt er uiteindelijk voor dat al die gesprekken ook werkelijk iets opleveren.

Alle vier zijn nodig, maar mensen hebben niet altijd op hetzelfde moment hetzelfde nodig. Wanneer iemand bleef doorvragen, hoefde dat geen weerstand te zijn; misschien ontbrak Structuur. Wanneer een collega eerst de relatie wilde herstellen voordat we verdergingen, was dat niet automatisch tijdverlies; misschien ontbrak Vertrouwen. En iemand die na een half uur zei “goed verhaal, wat gaan we maandag doen?” was niet per definitie ongeduldig. Misschien was er simpelweg voldoende Visie en werd het tijd voor Actie.

Wanneer je dat niet ziet, maak je verschillen persoonlijk. Dan wordt iemand lastig, traag, dominant of vaag. Wanneer je beter kijkt, ontdek je vaak dat die persoon informatie toevoegt die het team nog nodig heeft.

Een goed proces voorkomt verrassend veel gedoe

Inspiratie alleen houdt geen internationaal team bij elkaar. Er moet ook een manier van werken zijn die mensen kunnen vertrouwen. Regelmatige overlegmomenten, heldere besluitvorming, zicht op voortgang en duidelijke afspraken over communicatie klinken misschien weinig romantisch, maar ze geven juist ruimte. Ik hield ervan wanneer duidelijk was wat we met elkaar moesten bespreken en wat vooral níét in een vergadering thuishoorde. Een goed overleg is tenslotte geen groepsactiviteit waarbij twaalf mensen luisteren naar informatie die ook in zes regels per mail had gekund.

Daar hoort feedback bij. Niet alleen een jaarlijks beoordelingsmoment, maar voortdurend weten wat werkt, waar we vastlopen en wat moet worden aangepast. Ook resultaten moeten zichtbaar zijn. Zeker wanneer mensen verspreid over landen werken en maar een klein deel van het totale resultaat zien, helpt het als ze begrijpen wat hun bijdrage daadwerkelijk oplevert.

Het beste team heeft jou steeds minder nodig

In mijn oorspronkelijke artikel schreef ik dat “de sterksten de zwaksten dragen”. Dat zou ik nu anders formuleren. Een sterk team ontstaat niet doordat een paar mensen voortdurend compenseren voor de rest. Veel interessanter is de vraag waar iemand vanuit zijn kracht kan bijdragen en wat die persoon nodig heeft om verantwoordelijkheid te kunnen nemen. Dat vraagt soms ontwikkeling, soms een andere rol en soms een helder gesprek over gedrag of resultaten.

Misschien is dat uiteindelijk de mooiste test van leiderschap: niet hoeveel mensen naar jou luisteren, maar hoeveel goede besluiten worden genomen wanneer jij er niet bij bent. De teams waar ik met het meeste plezier op terugkijk, werden niet sterk omdat ik overal tussen zat. Ze werden sterk toen mensen elkaar vonden, kennis tussen landen gingen delen, successen van elkaar overnamen en elkaar begonnen aan te spreken op wat we gezamenlijk wilden bereiken.

Dan verandert jouw rol als leider. Je bewaakt de richting, verwijdert blokkades en zorgt ervoor dat Visie, Vertrouwen, Structuur en Actie met elkaar verbonden blijven. Dan blijkt “teamwork makes the dream work” toch een bruikbare zin, maar niet omdat iedereen hetzelfde is. Het werkt omdat verschillen in dienst komen te staan van iets wat mensen samen belangrijk vinden.

Waar loopt samenwerking bij jou vast?

Misschien heb je helemaal geen “teamprobleem”, maar ontbreekt er ergens Visie, Vertrouwen, Structuur of Actie in de manier waarop mensen samenwerken. Neem je drie belangrijkste uitdagingen rond leiderschap, samenwerking of internationale groei mee in een kennismakingsgesprek. We kijken samen waar de communicatie stokt en waar opnieuw ruimte kan ontstaan voor verantwoordelijkheid en resultaat.

Wil je eerst ontdekken welke taal jij zelf van nature gemakkelijk spreekt en wat dat betekent voor de manier waarop je anderen meekrijgt? Doe dan de Verbindende Code Quiz.