← Terug naar de kennisbank

Kennisbank · Verbindend Zakendoen

Waarom je niet doet wat je allang wilt

Soms weet je precies wat je zou moeten doen. Die klant bellen. Dat voorstel sturen. Een besluit nemen. Stoppen met iets wat al maanden niet meer werkt. Beginnen met iets waar je al veel te lang over praat. En toch doe je het niet. Dat vind ik vooral interessant bij slimme, ervaren mensen, omdat die meestal geen gebrek aan kennis hebben. Ze kunnen uitstekend uitleggen waarom iets verstandig is, welke stappen nodig zijn en wat het waarschijnlijk oplevert. Alleen blijkt begrijpen nog steeds iets heel anders dan bewegen.

Soms weet je precies wat je zou moeten doen. Die klant bellen. Dat voorstel sturen. Een besluit nemen. Stoppen met iets wat al maanden niet meer werkt. Beginnen met iets waar je al veel te lang over praat. En toch doe je het niet. Dat vind ik vooral interessant bij slimme, ervaren mensen, omdat die meestal geen gebrek aan kennis hebben. Ze kunnen uitstekend uitleggen waarom iets verstandig is, welke stappen nodig zijn en wat het waarschijnlijk oplevert. Alleen blijkt begrijpen nog steeds iets heel anders dan bewegen.

Ik heb daar zelf ook genoeg ervaring mee. Soms dacht ik dat ik nog meer informatie nodig had, terwijl ik eigenlijk bang was voor de consequentie van een keuze. Soms noemde ik iets “nog niet rijp”, terwijl ik vooral geen zin had in het ongemak dat erbij hoorde. Een mens kan behoorlijk intelligente argumenten produceren om vooral te blijven staan waar hij staat.

Eerste stap tussen kleine obstakels op de werkvloer

Acht keurige manieren om stil te blijven staan

In de oorspronkelijke versie van dit artikel noemde ik acht redenen waarom we niet doen wat we ons hebben voorgenomen: zelftwijfel, negatief denken, angst om te falen, kritiek op anderen, zelfkritiek, uitstellen, angst voor succes en mensen tevreden willen stellen. Vroeger zette ik daar vrij gemakkelijk één grote noemer boven: angst. Inmiddels vind ik dat te eenvoudig.

Uitstel kan namelijk ook ontstaan doordat een doel eigenlijk niet van jou is. Mensen tevreden willen houden kan voortkomen uit behoefte aan verbinding. Zelfkritiek kan een poging zijn om controle te houden. En soms stel je iets uit omdat je simpelweg onvoldoende helderheid hebt over de volgende stap. De interessantere vraag is daarom niet: wat is er mis met mij dat ik dit niet doe? Maar: wat probeert mijn systeem hier te beschermen of eerst op orde te krijgen?

Dat is een heel ander gesprek. Het ontslaat je niet van verantwoordelijkheid, maar voorkomt wel dat ieder moment van aarzeling onmiddellijk wordt uitgelegd als gebrek aan lef, discipline of ambitie.

Je ziet vooral waar je op bent afgestemd

Jaren geleden kocht ik bij Heineken onder andere lichtreclames in. Zodra dat onderdeel van mijn verantwoordelijkheid werd, zag ik die ronde lichtbakken ineens overal hangen. Niet alleen die van Heineken trouwens. De concurrentie leek zich in een paar weken tijd over heel Nederland te hebben vermenigvuldigd.

Dat was natuurlijk niet gebeurd. Mijn aandacht was veranderd. Omdat een groot vervangingsproject voor de deur stond, zag ik bovendien ineens opvallend veel niet-werkende lichtreclames. Mijn opdracht was juist ervoor te zorgen dat er tijdens de vervanging nergens een donker gat zou ontstaan. Dus raad eens waar mijn ogen buitengewoon bedreven in werden? Donkere gaten vinden.

Zo werkt het ook met de verhalen die we over onszelf en anderen hebben. Als ik verwacht dat een plan mislukt, zie ik sneller risico’s. Als ik bang ben dat iemand mij afwijst, valt die ene korte mail ineens veel sterker op dan drie vriendelijke berichten. Als ik ervan overtuigd ben dat ik nog niet goed genoeg ben, onthoud ik vooral wat beter had gekund. De wereld verandert niet onmiddellijk. Mijn aandacht wel.

Zelfkritiek is iets anders dan zelfkennis

Ik dacht vroeger gemakkelijk dat streng naar jezelf kijken automatisch volwassen was. Zelfreflectie helpt natuurlijk, maar jezelf streng toespreken en jezelf werkelijk kennen zijn twee verschillende dingen. Zelfkritiek zegt: je had dit allang moeten kunnen. Zelfkennis vraagt: wat gebeurt hier waardoor ik niet beweeg?

Die tweede vraag is minder spectaculair, maar meestal bruikbaarder. Hetzelfde geldt voor kritiek op anderen. Als ik vooral bezig ben met wat een klant, collega, partner of medewerker verkeerd doet, hoef ik tijdelijk niet naar mijn eigen aandeel te kijken. Dat kan buitengewoon comfortabel zijn. Helaas verandert het meestal weinig.

Volwassen zelfleiderschap betekent voor mij overigens niet dat je alles bij jezelf neerlegt. Soms is de ander daadwerkelijk onredelijk. Soms zijn omstandigheden slecht. Soms zit de markt tegen. Maar zelfs dan blijft er één vraag over waarop je wél invloed hebt: wat doe ik met wat er nu is?

Misschien heb je geen schop onder je kont nodig

Veel persoonlijke ontwikkeling is gebouwd op het idee dat mensen vooral harder moeten worden aangespoord. Kom op. Gewoon doen. Uit je comfortzone. Geen excuses. Soms werkt dat uitstekend. Maar soms is het precies de verkeerde interventie.

Daar helpt de Verbindende Code mij om preciezer te kijken. Wanneer Visie ontbreekt, weet je misschien niet meer waarom je dit doel eigenlijk nastreeft. Bij gebrek aan Vertrouwen voelt de stap onvoldoende veilig of klopt hij niet met wat voor jou belangrijk is. Structuur ontbreekt wanneer het doel groot is, maar niemand heeft bedacht wat stap één dinsdagochtend om negen uur precies is. En soms is er voldoende Visie, Vertrouwen en Structuur en ontbreekt inderdaad alleen nog Actie. Dan is het tijd om op te houden met analyseren en die telefoon te pakken.

Niet ieder gebrek aan beweging heeft dus dezelfde oorzaak. Iemand die Structuur mist, heeft weinig aan “geloof meer in jezelf”. Iemand die geen Vertrouwen voelt, wordt niet automatisch geholpen door nóg een spreadsheet. En iemand die al drie maanden alles heeft onderzocht, hoeft waarschijnlijk werkelijk geen negende boek te lezen.

De vraag achter het uitstel

Als ik merk dat ik ergens omheen draai, probeer ik tegenwoordig vier dingen te onderzoeken. Begrijp ik waarom ik dit wil? Voelt de keuze werkelijk van mij? Weet ik hoe ik het ga aanpakken? En ben ik bereid de eerste stap daadwerkelijk te zetten?

Daarmee verdwijnen niet ineens alle twijfels. Dat hoeft ook niet. Je hoeft niet volledig zeker te zijn voordat je handelt en je hoeft ook niet iedere beperkende overtuiging uit je verleden eerst ceremonieel naar buiten te begeleiden voordat je een offerte kunt versturen. Soms is genoeg helderheid gewoon genoeg.

Dat vind ik inmiddels een vriendelijkere én stevigere vorm van zelfleiderschap. Niet jezelf vrijpleiten van verantwoordelijkheid, maar ook niet ieder moment van twijfel behandelen alsof er iets fundamenteels mis met je is. Misschien hoef je niet van jezelf te winnen. Misschien moet je eerst beter luisteren naar wat er werkelijk ontbreekt en daarna alsnog doen wat nodig is.

Want zelfcompassie zonder verantwoordelijkheid kan uiteindelijk ook gewoon een buitengewoon vriendelijke manier worden om niets te veranderen.

Welke taal houdt jou tegen of zet je juist in beweging?

Als je merkt dat je iets al tijden wilt maar niet doet, kan het interessant zijn om te ontdekken welke behoefte bij jou vanzelf veel aandacht krijgt en welke je gemakkelijker overslaat. Met de Verbindende Code Quiz ontdek je of jij vooral zoekt naar Visie, Vertrouwen, Structuur of Actie en wat dat betekent voor de manier waarop je keuzes maakt en communiceert.

Loop je ondertussen tegen drie concrete uitdagingen aan waarin je blijft twijfelen, uitstellen of steeds op hetzelfde punt uitkomt? Neem ze dan mee in een kennismakingsgesprek. We kijken samen wat er werkelijk ontbreekt voordat jij of de mensen met wie je werkt weer in beweging kunnen komen.